اصلاح طلبان در فضاى سياسى فعلى كشور امروز به منتقدان دولت تبديل شده اند و اين اپوزيسيون شدن نتيجه هايى براى آنها به دنبال داشته است. از سويى نيروهاى اصلاح طلب انتقاد از يكديگر را آغاز كرده اند. هر جريانى سعى مى كند شكست اصلاحات را به گردن جريان ديگر بيندازد و گرچه اين تفرقه امر مذمومى است، اما از حيث روشن شدن دلايل شكست اصلاحات، امر خوبى است. مجمع روحانيون مبارز كه با جبهه مشاركت و سازمان مجاهدين در مجلس فراكسيون واحد را تشكيل داده بودند، امروز از آنها فاصله  مى گيرد و برخى از سران مجمع مثل آقاى كروبى ديگر حاضر نيستند در قالب مجمع حركت كنند و به تاسيس حزب مى پردازند. به اعتقاد وى هرچند كه شكست اصلاحات به روند تكامل دموكراسى در ايران آسيب رساند، اما از اين حيث كه سياسيون به اين نظر برسند كه دموكراسى ملزوماتى دارد، نقطه  مثبتى است. لازمه حفظ جمهوريت احزاب قوى و مستقل از دولت است. تنها در قالب حركت هاى روحانيون و مساجد نمى توان جمهورى را اداره كرد. بايد احزاب قوى و مستقل از دولت تشكيل شود. احزاب بزرگ ما در گذشته بيشتر توسط دولت و وزرا تشكيل شده اند، اما در شرايطى كه افرادى مثل آقاى كروبى كه ديگر در قدرت نيستند، اقدام به تاسيس حزب كنند، اين احزاب مى توانند پايگاه مردمى بيشترى داشته باشند. هنوز به آرايش كاملى در نيروهاى سياسى نرسيده ايم. به تدريج سازمان مجاهدين و جبهه مشاركت و چند حزب و گروه ديگر به يك جبهه مستقل تبديل مى شوند. همچنين حزب اعتماد ملى و چند جريان ديگر همسوى آن، به جريان مستقلى با فاصله از جريان پيش گفته مبدل مى شود و جريان هايى كه همفكران آقاى هاشمى بودند هم مثل كارگزاران و... جريان سومى را تشكيل مى دهند. جريان مستقل دموكراسى خواهى در دانشگاه ها و بين نيروهاى روشنفكر در حال شكل گيرى است. ما تا رسيدن به نقطه مناسب فاصله زيادى داريم، اما حركت ها خوبى انجام شده و برخى از جريان ها با شعارهاى تند نمى توانند فضا را ببندند، زيرا با توسعه  دانشگاه ها و رسانه ها و انقلابى كه در عالم الكترونيك و ارتباط واقع شده، بستن اين فضا به راحتى امكان پذير نيست. بايد جلو برويم و ببينيم كه عكس العمل جامعه به برخى از اقدامات چگونه خواهد بود. به نظر مى رسد در اين شرايط بهتر باشد اصلاح طلبان به علاج ضعف هايشان بپردازند و به سمت مردم بروند. چند مشكل اساسى مانند فاصله گرفتن از مردم،ژ طرح  شعارهايى كه براى مردم ملموس نبود و اختلافات شديدى كه بين خودشان بود و درباره موقعيتشان دچار توهم شده بودند، باعث شكست اصلاح طلبان شد. آنها بايد اين ضعف ها را جبران كنند، وگرنه اين آسيب جدى خواهد شد. حركات اصلاح طلبان براى تشكيل جبهه هاى فراگير بلافاصله بعد از پايان يافتن انتخابات يك حركت هوشمندانه بود. اين حركت ناشى از كماى سياسى نبود و قبل از انتخابات هم آغاز شده بود. ما پيش از انتخابات هم جلساتى با جمعى از بزرگان داشتيم و چنين وضعيتى را پيش بينى مى كرديم، چنان كه در جلسه با آقايان خاتمى و كروبى مفصل مطرح كرديم كه اختلافات به شكست اصلاح طلبان منجر مى شود. سعى بر اين بود كه در انتخابات به كانديداى واحد برسيم، اما گروه هاى سياسى چون توهم از موقعيت خود داشتند و هر كدام خود را پيروز انتخابات فرض مى كردند، حاضر نبودند كوتاه بيايند. اين حركت را بعد از انتخابات هم آغاز كرديم و با ملاقات هايى كه با آقاى خاتمى و برخى ديگر از بزرگان داشتيم سعى كرديم اين اختلافات دامنه دار نشود و با پذيرش واقعيت به سمت ايجاد جبهه واحد برويم. از آقاى خاتمى خواستيم كه با توجه به مقبوليتى كه در بين گروه هاى سياسى دارند بانى اين وحدت شوند و ايشان هم استقبال كرد و وعده مثبت داد.
* دبير انجمن اسلامى مدرسين دانشگاه ها/منبع: ايسنا